Bouwen op staal heeft niets te maken met het metaal staal. Bij bouwen op staal rusten de muren van een gebouw op een brede voet. Zo wordt het “gewicht” van het gebouw over een groter oppervlak verdeeld, en zakt dan dus niet weg in de grond. De breedte van die voet wordt bepaald door de lokale draagkracht (“sterkte”) van de bodem, en uiteraard de grootte van het gebouw.
De benaming “fundering op staal” komt uit het Oudgermaanse woord “stal” en het Oudfranse “estal”, wat stand, een vaste plaats om op te staan of om op te rusten betekent. Staal betekent dus eigenlijk een harde, stabiele ondergrond. Vroeger werd de bodem afgegraven tot het gewenste funderingsniveau, en adviseerde een deskundige of de grond sterk genoeg was om het gebouw te dragen, en hoe breed de “staal” moest zijn. Hiertoe nam hij een monster van de grond – nog steeds bekend als een “staal” als je bijvoorbeeld gordijnen wilt kopen.
De gehele historische binnenstad is overigens gebouwd op staal, ook de oude oostelijke stadsuitbreidingen (Rietveld enzovoort). Omdat de grond daar veel slapper is dan op de kreekrug, konden daar geen grote gebouwen (kerken) gebouwd worden, en moesten de funderingsvoeten breder zijn.
Fundering op staal is overigens wel gevoelig voor verzakkingen. Als dat verzakken niet gelijkmatig gebeurt, kunnen scheuren in de muren van de gebouwen ontstaan. Dat is één van de redenen dat Gemeente en Waterschap de vervorminging van bodem en gebouwen zo nauw in de gaten hielden/houden bii de afbouw van de grondwateronttrekking door DSM. Die staal fundering werd van baksteen gemaakt. De kwaliteit van de oude bakstenen was destijds echter erg matig, en ze waren erg poreus. Daarom hebben veel oude huizen in Delft last van optrekkend vocht langs de muren.
Daar staat tegenover dat de funderingen van de Delftse binnenstad niet aangetast worden door het grondwaterpeil. Fundering met houten palen, zoals in Gouda, Dordrecht en Amsterdam zijn wel gevoelig voor het grondwaterpeil: als de palen vaak of langdurig boven boven het grondwaterpeil komen, gaat het hout rotten en neemt hun draagkracht af.
Bron uitgelichte afbeelding: joostdevree.nl
